Σκέψεις

Χριστούγεννα, Η Γιορτή της Γέννησης του Ανίκητου Ήλιου

21 Δεκεμβρίου 2018

Αναμφίβολα οι μέρες που διανύουμε δεν αφήνουν κανένα μας ανεπηρρέαστο. Αυτό συμβαίνει όχι (μόνο) γιατί ο καταναλωτισμός χτυπάει κόκκινο, ούτε γιατί τα λαμπάκια και όλα αυτά που σφυρίζουν και γυρίζουν μας θυμίζουν ότι είναι μέρες που σώνει και ντε πρέπει να γιορτάσουμε με αφθονία αγαθών. Και βέβαια όχι μόνο γιατί αυτές τις μέρες όλοι λίγο πολύ θυμόμαστε να βάλουμε το χέρι στη τσέπη για κάποιον άλλο που βρίσκεται σε ανάγκη και ανέχεια.

Φέτος έχω ανάγκη να ψάξω τη βαθύτερη σημασία. Σήμερα αυτή τη μέρα που τα τελευταία χρόνια με συνδέει με το πνευματικό μου κομμάτι περισσότερο από κάθε άλλη έχω την ανάγκη να μάθω το γιατί. Είναι ξεκάθαρο για μένα ότι δεν σχετίζεται με καμία σύγχρονη θρησκεία, είναι προφανές ότι πηγάζει από αρχέτυπα που έρχονται από τα βάθη των χιλιετιών.

Έλα μαζί μου σήμερα να ανακαλύψουμε τη σημασία αυτής της μέρας, και όλων των Ιερών ημερών που τη περιβάλλουν.

Άφησε για λίγο στην άκρη τα ψώνια, και τις προετοιμασίες για τα γιορτινά τραπέζια και συνδέσου με κάτι βρίσκεται μέσα σου και που αδημονεί να το τιμήσεις. Το Φώς της Δημιουργικής Αρχής. Τη ζωτική ενέργεια. Η τέλος πάντων ότι πιστεύεις πως είναι αυτό που έχεις έρθει σε αυτή τη ζωή να τιμήσεις και να υπηρετήσεις.

Έμαθα λοιπόν ότι η σημασία των ημερών που περιβάλλουν τη σημερινή ημέρα (ημέρα του Χειμερινού Ηλιοστασίου) έχουν κατά βάση αστρολογική, και αστρονομική σημασία. Και όλοι οι εορτασμοί αυτών των ημερών φαίνεται πως περισσότερο από κάθε τι αφορούν τη πορεία του Ήλιου στο ηλιακό μας σύστημα.

Εξάλλου εδώ και χιλιάδες χρόνια, το ενδιαφέρον του ανθρώπου για τα φυσικά-αστρονομικά φαινόμενα διατηρείται αναλλοίωτο κι έντονο, όχι μόνον για το οπτικό ενδιαφέρον που αυτά τα φαινόμενα μπορεί να έχουν αλλά κυρίως γιατί ενσωματώνουν μία ιδιαίτερη συμβολική σημασία, το κάθε φαινόμενο για τον δικό του λόγο.

Έτσι το αστρονομικό φαινόμενο που παρατηρούμε σήμερα, στις 21 Δεκεμβρίου (συγκεκριμένα για φέτος στις 22:22μμ) είναι ο Ήλιος να βρίσκεται στο νοτιότερο σημείο του, και να στέκεται πάνω στην εκλειπτική* σαν να είναι έτοιμος να σταματήσει. Από τις 21 έως τις 24 Δεκεμβρίου, οπότε και βιώνουμε τις μικρότερες μέρες του χρόνου, σταθεροποιείται και έτσι αυτές τις τρεις ημέρες φαίνεται σαν ο Ήλιος να πεθαίνει. Αυτό σήμερα ως φαινόμενο φαίνεται πως λίγο επηρρεάζει (συνειδητά) τους ανθρώπους. Πριν από πολύ λίγα χρόνια όμως (λίγα σε σχέση με την ιστορία της ανθρωπότητας) τα πράγματα δεν ήταν έτσι.

Από τις απαρχές σχεδόν των οργανωμένων κοινωνιών, η συγκεκριμένη ημέρα διατηρούσε και διατηρεί ως και σήμερα ιδιαίτερη θέση, ίσως τη σπουδαιότερη σε σχέση με όποιο άλλο αστρονομικό φαινόμενο γιορτάζονταν. Για την ιστορία να αναφέρω πως κάθε ένα από αυτά τα φαινόμενα σήμαινε και την αρχή μιας εκ των τεσσάρων εποχών. Έτσι έχουμε τα εξής φαινόμενα και εποχές:

Φθινοπωρινή Ισημερία | 23 Σεπτεμβρίου | Έναρξη του Φθινοπώρου

το ημερήσιο φως του ήλιου πέφτει, η μέρα και η νύχτα γίνονται ίσες σε διάρκεια

Χειμερινό Ηλιοστάσιο | 21 Δεκεμβρίου | Έναρξη του Χειμώνα

η μικρότερη ημέρα του χρόνου

Εαρινή Ισημερία | 21 Μαρτίου | Έναρξη της Άνοιξης

το ημερήσιο φως του ήλιου μεγαλώνει, η μέρα και η νύχτα είναι ίσες σε διάρκεια

Θερινό Ηλιοστάσιο | 21 Ιουνίου | Έναρξη του Καλοκαιριού

η μεγαλύτερη μέρα του χρόνου (και η δική μου γενέθλια μέρα! Τί ευλογία!)

Όπως τα Ηλιοστάσια και οι Ισημερίες σηματοδοτούν την αρχή κάθε εποχής, έτσι και Χειμερινό Ηλιοστάσιο σημαίνει την αρχή του χειμώνα, μιας “σκληρής” εποχής για τα άτομα που ζουσαν (και ζουν) στο Βόρειο ημισφαίριο της Γης.

Ως εκ τούτου οι ιερείς των θρησκειών και των παραδόσεων έκαναν δεήσεις προς τον Ήλιο για να μην χαθεί οριστικά κάτω από τον ορίζοντα στην προαιώνια πορεία του προς το Νότιο ημισφαίριο.

Οι άνθρωποι σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης τιμούσαν και γιόρταζαν το γεγονός ότι ο ήλιος για μια ακόμα φορά πέρασε από το Χειμερινό Ηλιοστάσιο και ξαναγεννήθηκε. Σε πολλές από τις παραδόσεις ο συμβολισμός δεν αφορούσε μόνο στην τίμηση της “γέννησης” του ηλίου αλλά ακόμα και την αρχή του ημερολογιακού έτους.

Ο Ήλιος λατρεύτηκε από του αρχαίους λαούς σαν Θεός, μιας που γι αυτούς ο Ήλιος, ήταν ο δημιουργός των εποχών του έτους, και του κύκλου των φαινομένων και των εναλλαγών που σχετίζονται με αυτές , από τη σπορά έως τη βλάστηση και από την ανθοφορία έως τη συγκομιδή. Γι αυτό και πολύ πριν την δημιουργία του Χριστιανισμού, πολλές θρησκείες και παραδόσεις είχαν ορίσει σε αυτή την περίοδο τη γέννηση των Θεών τους.

Οι Πέρσες γιόρταζαν τη γέννηση του Αήττητου ήλιου θεού Μίθρα, οι Αιγύπτιοι γιόρταζαν τη γέννηση του θεού- Ήλιου Ρα , Ατόν ή Όσιρη, οι Βαβυλώνιοι αποκαλούσαν το θεό Ήλιο, Σαμάχ, Βάαλ, Μαρδουνάκ, ή Νεργκάλ. Οι Βραχμάνοι γιόρταζαν τη γέννηση του Βράχμα, και έψαλλαν, «εγέρσου ω βασιλιά του κόσμου, έλα σε μας από τις σκηνές σου».

Στην αρχαία Ελλάδα κατά το Χειμερινό Ηλιοστάσιο γιόρταζαν τη γέννηση του Διονύσου, γιου του Δία και της παρθένου Σεμέλης. Τον αποκαλούσαν «σωτήρα» και «θείο βρέφος» (σου θυμίζει κάτι;). Ήταν ο «καλός ποιμένας», οι ιερείς του οποίου κρατούσαν την ποιμενική ράβδο, όπως συνέβαινε και με τον Όσιρη. Τον χειμώνα θρηνούσαν το σκοτωμό του από τους Τιτάνες, αλλά στις 30 Δεκεμβρίου γιόρταζαν την αναγέννηση του. Οι ιέρειες τότε ανέβαιναν στην κορυφή του ιερού βουνού και κρατώντας ένα βρέφος φώναζαν «ο Διόνυσος ξαναγεννήθηκε!».

Και για τους αρχαίους Έλληνες ο Ήλιος λατρευόταν σαν θεός. Τον απεικόνιζαν πάνω σε ένα πύρινο άρμα να ξεκινά κάθε πρωί, να διατρέχει τον ουρανό και να σκορπίζει το φως στη Γη. Τον ταύτιζαν επίσης με το Φοίβο Απόλλωνα, το θεό του Φωτός.

Αναπαριστούσαν την κίνηση του ηλίου με τη ζωή ενός ανθρώπου που γεννιόταν κατά το Χειμερινό Ηλιοστάσιο, και μεγάλωνε βαθμιαία όπως αυξανόταν το φως του ηλίου μέχρι την Εαρινή Ισημερία όπου ή ημέρα εξισώνεται με τη νύχτα. Τότε που ο Ήλιος νικούσε το σκοτάδι, συμβολίζοντας με αυτό τον τρόπο την αναγέννηση της φύσης μέσα από τη μήτρα της Γης.

Οι αρχαίες γιορτές χαρακτηρίζονταν από τα ίδια έθιμα που υπάρχουν σήμερα σε ολόκληρο το δυτικό κόσμο. Ο στολισμός των δέντρων, τα φώτα, τα δώρα και οι λιτανείες ήταν πρακτικές που τιμούσαν τη γέννηση του φωτός. Οι αρχαίοι Έλληνες, για παράδειγμα, για να τιμήσουν τον Δία και την Κυβέλη στόλιζαν στην ύπαιθρο δέντρα με αναθήματα, κουλουράκια και κορδέλες και τα φώτιζαν με λυχνάρια. Στη διάρκεια των Ρωμαϊκών χρόνων στις 19 Δεκεμβρίου άρχιζαν τα Σατουρνάλια προς τιμή του θεού Κρόνου, αλλά και της θεάς Δήμητρας, όπου μεταξύ άλλων θυσίαζαν χοίρους για την ευφορία της Γης. Ήταν μια από τις σημαντικότερες γιορτές και ονομαζόταν «η ημέρα του αήττητου ήλιου». Ο εορτασμός τους περιελάμβανε μεταμφιέσεις, πολύ χορό, τραγούδι, κρασί και ελευθερία για τους δούλους. Κάτι σαν τις σημερινές δικές μας απόκριες ή το καρναβάλι. Η εορταστική περίοδος έκλεινε στις 7 Ιανουαρίου, με τη γιορτή του Ιανού.

Σταδιακά τα γενέθλια του θεού Ήλιου μετατράπηκαν σε γενέθλια του Υιού του Θεού, ορολογία που αργότερα χρησιμοποίησαν και οι ιερείς της Χριστιανικής Εκκλησίας.

Μια μικρή απόκλιση στη χρονική περίοδο υπήρξε κατά την εποχή του Ιούλιου Καίσαρα (γύρω στο 45πΧ) όποτε και ορίστηκε στο Ιουλιανό ημερολόγιο η 25η Δεκεμβρίου ως επίσημη ημέρα του χειμερινού ηλιοστασίου, δίνοντας έτσι τη βάση για σημαντικούς ιστορικούς-θρησκευτικούς συνειρμούς λίγες δεκαετίες αργότερα… Ως εκ τούτου και η καθιέρωση της 25ης Δεκεμβρίου ως ημερομηνία γέννησης του Ιησού έγινε ύστερα από μεγάλες και χρονοβόρες συζητήσεις και διαβουλεύσεις, που ξεκίνησαν από τον 4ο μ.Χ. αιώνα, κράτησαν σχεδόν τριακόσια χρόνια και τελείωσαν με την αποδοχή της ημερομηνίας αυτής και από την εκκλησία της Ιερουσαλήμ, τον 7ο αιώνα.

Τα Χριστούγεννα σήμερα εορτάζονται σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο και συμβολίζουν με τον ένα τρόπο ή τον άλλο τη νίκη των ζωοποιών δυνάμεων του φωτός πάνω στο φοβερό σκοτάδι.

Με όποιον τρόπο και αν επιλέξεις να τιμήσεις τη σημερινή ή όποια από τις ημέρες των Χριστουγεννιάτικων γιορτών ακολουθήσουν, κάντο με κάποιο τελετουργικό και με μια παρουσία. Ακόμη και αν επιλέξεις αυτό να είναι τα ψώνια για τους αγαπημένους σου. Κάντο με τη γνώση που μόλις αποκόμησες!

Εγώ μας εύχομαι η σημερινή γέννηση του Ήλιου να φωτίσει τις καρδιές και τις μήτρες όλων των γυναικών ώστε να αναγεννηθούμε δυνατές, γεμάτες ζωή, δημιουργία και Αγάπη!

 

Είθε έτσι να γίνει!

Ελίνα

 

*τη νοητή γραμμή που διαγράφει ο Ήλιος στην ουράνια σφαίρα, καθώς αυτός αλλάζει θέση στον ουρανό κατά τη διάρκεια ενός έτους.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *